❤️چرا قلب تیر می کشد و تپش قلب می گیریم؟ راه های تشخیص و درمان

دردهای ناگهانی به صورت تیر کشیدن در ناحیه قلب همراه با تپش قلب می تواند برای بسیاری از افراد نگران کننده و حتی ترسناک باشد. زیرا این علائم گاهی بی خطر و گذرا هستند و گاهی می توانند هشداری جدی از یک مشکل مهم قلبی یا حتی غیر قلبی باشند. شناخت تفاوت میان این حالت ها آگاهی از عوامل شایع مانند استرس، اضطراب، کم خونی، مشکلات عضلانی قفسه سینه یا اختلالات ریتم قلب و همچنین توجه به نشانه های خطرناک مثل درد مداوم، انتشار درد به بازو و فک تنگی نفس یا سرگیجه نقش مهمی در تصمیم گیری به موقع برای مراجعه به پزشک دارد.

به همین دلیل در این مطلب با عنوان علت تیر کشیدن قلب و تپش قلب چیست؟ بررسی دلایل شایع و خطرناک تلاش شده است تا دیدی جامع و قابل فهم به خواننده داده شود. برای مراجعه به کلینیک فوق تخصصی نارسایی قلب در تهران می توانید به مجتمع پزشکی جلفا مراجعه کنید تا بررسی های دقیق تر و تخصصی انجام شود.

تیر کشیدن قلب یعنی چه؟

تیر کشیدن قلب اصطلاحی است که معمولاً برای توصیف یک درد ناگهانی، تیز و کوتاه مدت در ناحیه قفسه سینه یا اطراف قلب به کار می رود در بیشتر موارد این احساس به صورت لحظه ای ایجاد می شود و ممکن است با تغییر وضعیت بدن، نفس عمیق، استرس یا خستگی تشدید یا برطرف شود.

برخلاف درد های فشاری و سنگین قلبی که اغلب با فعالیت بدنی بدتر می شوند تیر کشیدن قلب خیلی وقت ها منشأ غیرقلبی دارد مثل گرفتگی عضلات قفسه سینه، مشکلات ستون فقرات، التهاب اعصاب بین دندهای، اضطراب یا حتی مشکلات گوارشی.

با این حال اگر این درد ها مکرر باشند همراه با تپش قلب، تنگی نفس، تعریق سرد، سرگیجه یا انتشار درد به بازو و فک رخ دهند لازم است جدی گرفته شوند و برای بررسی دقیق تر توسط پزشک به ویژه متخصص قلب اقدام شود.

علت های شایع تیر کشیدن قلب

احساس درد های تیز و ناگهانی در ناحیه قفسه سینه از جمله شکایت هایی است که افراد زیادی در سنین مختلف آن را تجربه می کنند و معمولاً این پرسش را در ذهن ایجاد می کند که منشأ این درد چیست و آیا باید نگران بود یا نه.

واقعیت این است که بسیاری از موارد تیر کشیدن قلب به دلایل شایع و نسبتاً کم خطر مربوط می شوند و الزماً به معنای بیماری جدی قلبی نیستند اما شناخت این علت ها کمک می کند تا فرد با آگاهی بیشتر علائم خود را ارزیابی کند و در صورت نیاز تصمیم درستی برای مراجعه به پزشک بگیرد.

استرس و اضطراب

یکی از شایع ترین علت های تیر کشیدن قلب استرس و اضطراب است زمانی که فرد دچار تنش های روحی می شود سیستم عصبی سمپاتیک فعال تر شده و می تواند باعث افزایش ضربان قلب، انقباض عضلات قفسه سینه و حتی اسپاسم عروق شود.

این وضعیت اغلب با احساس تپش قلب، نفس تنگی، لرزش و گاهی ترس ناگهانی همراه است و درد معمولاً کوتاه مدت و گذراست. نکته مهم این است که این نوع درد اغلب در حالت استراحت یا هنگام فکر کردن به مسائل استرس زا بروز می کند و با آرام شدن ذهن یا انجام تمرین های تنفسی کاهش می یابد.

مشکلات عضلانی و اسکلتی قفسه سینه

گرفتگی یا کشیدگی عضلات قفسه سینه، التهاب مفاصل بین دنده ها یا حتی مشکلات ستون فقرات گردنی و پشتی می توانند باعث درد های تیرکشنده در ناحیه قلب شوند. این نوع درد معمولاً با حرکت، چرخاندن بدن، فشار دادن محل درد یا نفس عمیق تشدید می شود و برخلاف درد های قلبی کلاسیک ارتباطی با فعالیت قلب ندارد. نشستن طولانی مدت، وضعیت بد بدن، بلند کردن اجسام سنگین یا ورزش نادرست از عوامل شایع ایجاد این مشکل هستند.

مشکلات گوارشی و رفلاکس معده

دستگاه گوارش نیز می تواند منبع درد هایی باشد که به اشتباه به قلب نسبت داده می شوند. رفلاکس اسید معده، نفخ یا اسپاسم مری گاهی باعث ایجاد درد های تیز یا سوزشی در وسط یا سمت چپ قفسه سینه می شود. این درد ها اغلب بعد از غذا خوردن، دراز کشیدن یا مصرف غذاهای چرب و تند تشدید می شوند و ممکن است با احساس ترش کردن، سوزش سر دل یا طعم تلخ در دهان همراه باشند.

اختلالات ریتم قلب (آریتمی ها)

در برخی افراد تیر کشیدن قلب می تواند با نامنظمی ضربان قلب مرتبط باشد. آریتمی ها باعث می شوند قلب خیلی تند، خیلی کند یا نامنظم بتپد و این تغییرات گاهی به صورت درد لحظه ای، ضربه ای یا احساس خالی شدن سینه درک می شوند. این حالت ممکن است همراه با سرگیجه، ضعف، تپش قلب یا احساس اضطراب ناگهانی باشد و در صورت تکرار نیاز به بررسی تخصصی توسط پزشک دارد.

کم خونی و مشکلات عمومی بدن

کم خونی، کمبود آهن یا برخی اختلالات متابولیک می توانند باعث شوند قلب برای جبران کمبود اکسیژن با فشار بیشتری کار کند. این وضعیت گاهی به شکل تپش قلب و درد های گذرای سینه خود را نشان می دهد به ویژه هنگام فعالیت یا خستگی. در این موارد فرد ممکن است علائمی مثل رنگ پریدگی، خستگی زود رس، سردرد یا تنگی نفس خفیف را نیز تجربه کند که با درمان علت زمینه ای این درد ها معمولاً کاهش می یابند.

تپش قلب چیست؟

تپش قلب به حالتی گفته می شود که فرد ضربان قلب خود را به صورت غیرعادی و آگاهانه احساس می کند این احساس ممکن است به شکل تند زدن، کوبیدن، نامنظم شدن یا حتی مکث های کوتاه در ضربان قلب باشد و گاهی در قفسه سینه، گلو یا گردن حس شود. تپش قلب می تواند در اثر عوامل ساده ای مانند استرس، اضطراب، فعالیت بدنی شدید، مصرف کافئین یا کم خوابی ایجاد شود اما در برخی موارد نیز با اختلالات ریتم قلب، مشکلات هورمونی، کم خونی یا بیماری های قلبی مرتبط است و اگر به طور مکرر رخ دهد یا با علائمی مانند سرگیجه، تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه باشد نیاز به بررسی پزشکی دارد.

علت های شایع تپش قلب

احساس تند یا نامنظم زدن قلب از جمله علائمی است، که بسیاری از افراد حداقل یک بار در طول زندگی خود آن را تجربه می کنند و معمولاً این نگرانی را ایجاد می کند. که آیا مشکلی جدی در کار است یا خیر. تپش قلب همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست و در بسیاری از موارد به عوامل شایع و قابل کنترل مربوط می شود اما شناخت علت های رایج آن کمک می کند تا بتوان میان حالت های بی خطر و موارد نیازمند بررسی پزشکی تمایز قائل شد.

استرس، اضطراب و حملات پانیک

یکی از شایع ترین دلایل تپش قلب استرس های روحی و اضطراب است در این شرایط بدن هورمون هایی مانند آدرنالین ترشح می کند که باعث افزایش سرعت و قدرت ضربان قلب می شوند. این حالت ممکن است به طور ناگهانی و حتی در حالت استراحت ایجاد شود و اغلب با علائمی مانند لرزش، تعریق، تنگی نفس و احساس ترس همراه است. تپش قلب ناشی از اضطراب معمولاً با آرام شدن ذهن، تنفس عمیق یا دور شدن از موقعیت استرس زا کاهش می یابد.

مصرف کافئین، نیکوتین و برخی داروها

نوشیدنی های حاوی کافئین مانند قهوه، چای پررنگ و نوشابه های انرژی زا همچنین مصرف سیگار و قلیان می توانند محرک قلب باشند و باعث تپش قلب شوند. علاوه بر این برخی داروها از جمله داروهای ضداحتقان، داروهای لاغری یا بعضی مکمل ها نیز ممکن است روی ریتم قلب تأثیر بگذارند. در این موارد تپش قلب معمولاً پس از مصرف این مواد ایجاد می شود و با کاهش یا قطع مصرف آن ها علائم نیز کمتر می شوند.

اختلالات ریتم قلب (آریتمی ها)

آریتمی ها از علت های مهم و نسبتاً شایع تپش قلب هستند که در آن ها ضربان قلب از حالت طبیعی خارج می شود. این اختلالات می توانند باعث تند شدن، کند شدن یا نامنظم شدن ضربان شوند و فرد احساس کوبیدن یا پرش قلب داشته باشد. تپش قلب ناشی از آریتمی ممکن است با سرگیجه، ضعف، تنگی نفس یا حتی غش همراه باشد و در صورت تکرار یا شدت یافتن نیاز به بررسی تخصصی توسط پزشک قلب دارد.

کم خونی و کمبود های تغذیه ای

در کم خونی به ویژه کمبود آهن میزان اکسیژن رسانی به بافت ها کاهش می یابد و قلب برای جبران این کمبود مجبور است سریع تر کار کند. این افزایش فعالیت قلب می تواند به صورت تپش قلب، خستگی زود رس و تنگی نفس بروز کند. علاوه بر آهن کمبود برخی ویتامین ها و املاح مانند منیزیم و پتاسیم نیز ممکن است در بروز تپش قلب نقش داشته باشند.

اختلالات هورمونی

برخی مشکلات هورمونی مانند پرکاری تیروئید از دلایل شایع تپش قلب محسوب می شوند. در این حالت افزایش هورمون های تیروئیدی باعث بالا رفتن متابولیسم بدن و افزایش ضربان قلب می شود. تپش قلب در این افراد معمولاً با علائمی مانند کاهش وزن، تعریق زیاد، لرزش دست ها و بی قراری همراه است و با درمان اختلال هورمونی این علائم نیز بهبود پیدا می کنند.

فعالیت بدنی شدید یا ناگهانی

انجام ورزش سنگین یا فعالیت بدنی شدید به ویژه اگر بدن آمادگی کافی نداشته باشد می تواند باعث تپش قلب شود. در این شرایط قلب برای تأمین اکسیژن مورد نیاز عضلات سریع تر و قوی تر می تپد و فرد ممکن است ضربان قلب خود را به صورت واضح احساس کند. این نوع تپش قلب معمولاً فیزیولوژیک و طبیعی است و پس از استراحت به تدریج کاهش می یابد اما اگر با سرگیجه، درد قفسه سینه یا تنگی نفس شدید همراه شود نیاز به بررسی پزشکی دارد.

کم آبی بدن و اختلال تعادل الکترولیت ها

کم آبی بدن یکی از علت های کمتر توجه شده اما شایع تپش قلب است. زمانی که بدن دچار کمبود مایعات می شود حجم خون کاهش یافته و قلب برای حفظ فشار خون سریع تر می تپد. علاوه بر این به هم خوردن تعادل الکترولیت ها مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم می تواند مستقیماً روی سیستم الکتریکی قلب اثر بگذارد و باعث تپش یا نامنظمی ضربان شود. این حالت بیشتر در افرادی که تعریق زیاد دارند اسهال یا استفراغ را تجربه کرده اند یا از داروهای ادرارآور استفاده می کنند دیده می شود.

تب و عفونت ها

بالا رفتن دمای بدن در اثر تب یا عفونت باعث افزایش نیاز بدن به اکسیژن می شود و در نتیجه ضربان قلب بالا می رود. تپش قلب در این شرایط معمولاً همراه با ضعف، بدن درد و بی حالی است و با کاهش تب بهبود پیدا می کند. با این حال در برخی عفونت های شدید یا طولانی مدت تپش قلب می تواند نشانه درگیری بیشتر بدن باشد و نیاز به پیگیری پزشکی داشته باشد.

تغییرات هورمونی در زنان

نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی می توانند باعث بروز تپش قلب شوند. تغییر سطح هورمون هایی مانند استروژن و پروژسترون روی سیستم عصبی و عروق تأثیر می گذارد و گاهی احساس تند زدن یا کوبیدن قلب را ایجاد می کند. این نوع تپش قلب معمولاً دوره ای است و ممکن است با علائمی مانند گرگرفتگی، تعریق شبانه یا تغییرات خلق وخو همراه باشد.

بیماری های زمینه ای قلبی

برخی بیماری های قلبی مانند نارسایی قلب، بیماری های دریچه ای یا سابقه سکته قلبی می توانند باعث تپش قلب شوند. در این شرایط قلب نمی تواند به طور مؤثر خون را پمپ کند و برای جبران این ضعف ضربان آن تغییر می کند. تپش قلب ناشی از بیماری های قلبی اغلب با علائمی مانند تنگی نفس، ورم پاها، خستگی شدید یا درد قفسه سینه همراه است و حتماً باید به صورت تخصصی بررسی شود.

کم خوابی و اختلالات خواب

کمبود خواب یا خواب بی کیفیت می تواند سیستم عصبی بدن را تحریک کرده و باعث افزایش ضربان قلب شود. افرادی که دچار بی خوابی، استرس مزمن یا وقفه تنفسی در خواب هستند بیشتر دچار تپش قلب می شوند. این حالت معمولاً با احساس خستگی مداوم، کاهش تمرکز و تحریک پذیری همراه است و با بهبود الگوی خواب شدت تپش قلب نیز کاهش پیدا می کند.

چه زمانی تیر کشیدن یا تپش قلب خطرناک است؟

تیر کشیدن یا تپش قلب در بسیاری از موارد بی خطر است اما در شرایطی می تواند نشانه یک مشکل جدی باشد و نیاز به بررسی فوری پزشکی داشته باشد موارد خطرناک شامل این حالت ها هستند.

• همراهی با درد شدید و مداوم قفسه سینه: که بیش از چند دقیقه طول بکشد یا به تدریج بدتر شود به ویژه اگر درد حالت فشاری یا سوزاننده داشته باشد.
• انتشار درد به بازو، شانه، گردن، فک یا پشت که می تواند نشانه درگیری قلب باشد.
• تپش قلب همراه با تنگی نفس، احساس خفگی یا ناتوانی در نفس کشیدن حتی در حالت استراحت.
• بروز سرگیجه شدید، سیاهی رفتن چشم ها یا غش کردن همزمان با تپش یا درد قلب.
• نامنظم شدن شدید ضربان قلب به طوری که احساس شود قلب از ریتم طبیعی خارج شده یا مکث های طولانی دارد.
• تعریق سرد، تهوع یا استفراغ ناگهانی که بدون دلیل مشخص ایجاد شود.
• ایجاد علائم پس از فعالیت بدنی یا استرس شدید و برطرف نشدن آن ها با استراحت.
• سابقه بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت یا سکته قلبی همراه با بروز این علائم حتی اگر خفیف باشند.
• وقوع علائم برای اولین بار با شدت زیاد یا بدتر شدن تدریجی نسبت به دفعات قبل.
• بروز تیر کشیدن یا تپش قلب در سنین بالا به ویژه اگر فرد قبلاً چنین علائمی نداشته است.

در صورت مشاهده هر یک از این موارد مراجعه سریع به پزشک یا مراکز درمانی ضروری است و نباید این علائم را نادیده گرفت.

چگونه می توان از تپش قلب پیشگیری کرد؟

برای پیشگیری از تپش قلب به ویژه در مواردی که علت آن شایع و قابل کنترل است رعایت چند نکته ساده اما مهم می تواند نقش مؤثری داشته باشد.

• مدیریت استرس و اضطراب با استفاده از تکنیک های آرام سازی مانند تنفس عمیق، مدیتیشن، یوگا یا پیاده روی منظم.
• کاهش مصرف کافئین از طریق محدود کردن قهوه، چای پررنگ، نوشابه های انرژی زا و شکلات.
• پرهیز از سیگار و نیکوتین زیرا این مواد مستقیماً ضربان قلب را افزایش می دهند.
• خواب کافی و باکیفیت به طور متوسط ۷ تا ۸ ساعت در شب برای تنظیم عملکرد سیستم عصبی و قلب.
• نوشیدن آب کافی در طول روز برای جلوگیری از کم آبی و اختلال الکترولیت ها.
• انجام فعالیت بدنی منظم و متعادل و پرهیز از ورزش های سنگین و ناگهانی بدون آمادگی قبلی.
• تغذیه سالم و متعادل شامل مصرف کافی میوه، سبزیجات، پروتئین و مواد معدنی ضروری مانند پتاسیم و منیزیم.
• کنترل بیماری های زمینه ای مانند کم خونی، مشکلات تیروئید، فشار خون و دیابت تحت نظر پزشک.
• مصرف داروها طبق تجویز پزشک و خود داری از مصرف خودسرانه داروها یا مکمل هایی که ممکن است باعث تپش قلب شوند.
• پیگیری منظم پزشکی در صورت تکرار تپش قلب یا داشتن سابقه بیماری قلبی حتی اگر علائم خفیف باشند.

برای بررسی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

برای بررسی تیر کشیدن یا تپش قلب بهترین انتخاب مراجعه به پزشک متخصص قلب و عروق است زیرا این پزشک با بررسی شرح حال، معاینه بالینی و انجام آزمایش هایی مانند نوار قلب، اکوکاردیوگرافی یا هولتر ریتم می تواند علت دقیق علائم را مشخص کند.

در صورتی که منشأ مشکل غیرقلبی باشد متخصص قلب فرد را به پزشک مرتبط مانند متخصص داخلی، غدد، گوارش یا حتی روان پزشک ارجاع می دهد بنابراین مراجعه مستقیم به متخصص قلب و عروق مسیر تشخیص را کوتاه تر کرده و از نگرانی های غیرضروری جلوگیری می کند.