داروی سرماخوردگی بیماران قلبی؛ چه داروهایی مناسب ترند؟

سرماخوردگی در بیماران قلبی به دلیل حساسیت بیشتر سیستم قلب و عروق نیازمند مراقبت و انتخاب داروهای مناسب تری است. برخی از داروهای رایج سرماخوردگی ممکن است باعث افزایش فشار خون، بالا رفتن ضربان قلب یا ایجاد اختلال در عملکرد داروهای قلبی شوند و به همین دلیل مصرف خودسرانه آن ها می تواند خطراتی برای این بیماران به همراه داشته باشد.

انتخاب داروی سرماخوردگی بیماران قلبی باید با توجه به نوع بیماری قلبی، شدت علائم، داروهای مصرفی و شرایط جسمانی فرد انجام شود تا ضمن کاهش علائمی مانند آبریزش بینی، سرفه و گلودرد از بروز عوارض قلبی نیز جلوگیری شود.

کدام داروها برای سرماخوردگی بیماران قلبی مناسب اند؟

انتخاب دارو برای کنترل علائم سرماخوردگی در افراد مبتلا به بیماری های قلبی باید با دقت بیشتری انجام شود؛ زیرا حتی بعضی از داروهایی که بدون نسخه برای کاهش تب، گرفتگی بینی یا سرفه مصرف می شوند ممکن است روی فشار خون، ضربان قلب و عملکرد عروق تأثیر بگذارند. به همین دلیل نمی توان یک داروی مشخص را برای تمام بیماران قلبی مناسب دانست.

نوع بیماری قلبی، میزان فشار خون، داروهای مصرفی و شدت علائم در انتخاب درمان نقش دارند. برخی داروها در شرایط مشخص و با تأیید پزشک می توانند به کاهش ناراحتی های ناشی از سرماخوردگی کمک کنند.

شربت دکسترومتورفان (Dextromethorphan)

دکسترومتورفان یک داروی ضد سرفه است که برای کاهش سرفه های خشک و تحریک کننده کاربرد دارد. این دارو با تأثیر بر مرکز کنترل سرفه در مغز شدت و دفعات سرفه را کاهش می دهد و می تواند به استراحت بهتر بیمار کمک کند. دکسترومتورفان به خودی خود مانند برخی داروهای ضداحتقان، خاصیت تنگ کنندگی عروق ندارد اما این موضوع به معنای بی خطر بودن آن برای همه بیماران قلبی نیست.

افرادی که داروهای ضد افسردگی به ویژه مهار کننده های MAO یا برخی داروهای سروتونرژیک مصرف می کنند باید درباره احتمال تداخل دارویی سؤال کنند. همچنین بهتر است ترکیبات کامل شربت بررسی شود؛ زیرا بعضی از فرآورده های ضد سرفه حاوی مواد دیگری هستند که ممکن است برای قلب مناسب نباشند.

ستیریزین (Cetirizine)

ستیریزین نیز از داروهای ضد حساسیت نسل دوم است که می تواند برای کاهش عطسه، آبریزش بینی و خارش ناشی از واکنش های آلرژیک استفاده شود. این دارو برخلاف برخی آنتی هیستامین های نسل اول معمولاً اثر خواب آور و آرام بخش کمتری دارد، هر چند در بعضی افراد همچنان ممکن است خواب آلودگی ایجاد کند.

ستیریزین به طور معمول اثر محرک قابل توجهی بر سیستم قلبی و عروقی ندارد اما بیماران قلبی باید شرایط کلیه، داروهای هم زمان و وضعیت عمومی خود را در نظر بگیرند. نکته مهم این است که ستیریزین نیز مانند لوراتادین برای درمان ویروس سرماخوردگی کاربرد ندارد و تنها در کنترل برخی علائم مشخص به ویژه علائم آلرژیک نقش دارد.

گایافنزین (Guaifenesin)

گایافنزین یک داروی خلط آور است که برای رقیق کردن ترشحات غلیظ دستگاه تنفسی و آسان تر شدن خروج خلط از ریه ها و مجاری تنفسی استفاده می شود. این دارو می تواند برای بیمارانی که هنگام سرماخوردگی دچار سرفه خلط دار و تجمع ترشحات در گلو و قفسه سینه می شوند مفید باشد. گایافنزین به تنهایی معمولاً اثر محرک قابل توجهی بر قلب و عروق ندارد و در مقایسه با داروهای ضد احتقان نگرانی کمتری از نظر افزایش فشار خون ایجاد می کند.

با این حال بیماران قلبی باید هنگام انتخاب شربت های حاوی این ماده به ترکیبات جانبی آن توجه کنند؛ زیرا برخی فرآورده های ترکیبی علاوه بر گایافنزین مواد ضد احتقان نیز دارند. نوشیدن مایعات کافی در صورت نداشتن محدودیت مصرف مایعات به دلیل نارسایی قلبی می تواند به عملکرد بهتر این دارو کمک کند.

بنزوناتات (Benzonatate)

بنزوناتات یک داروی ضد سرفه تجویزی است که با کاهش حساسیت گیرنده های سرفه در مجاری تنفسی دفعات سرفه را کمتر می کند. این دارو ممکن است در برخی بیمارانی که سرفه های خشک و مداوم دارند و با استراحت یا اقدامات ساده بهبود پیدا نمی کنند مورد استفاده قرار بگیرد. بنزوناتات برخلاف برخی داروهای ضد سرفه از طریق اثر مستقیم بر مرکز سرفه در مغز عمل نمی کند.

با این حال مصرف آن در بیماران قلبی باید با تجویز پزشک باشد؛ زیرا مصرف بیش ازحد آن می تواند عوارض عصبی و قلبی خطرناکی ایجاد کند. کپسول این دارو نیز نباید جویده یا باز شود؛ زیرا تماس مستقیم محتویات آن با دهان و گلو ممکن است موجب بی حسی و عوارض ناخواسته شود.

استیل سیستئین (N-Acetylcysteine)

استیل سیستئین دارویی خلط آور و رقیق کننده مخاط است که با شکستن پیوندهای موجود در ساختار مخاط غلیظ به کاهش چسبندگی ترشحات تنفسی کمک می کند. این دارو در شرایطی که بیمار با خلط غلیظ و دشواری در دفع آن مواجه است ممکن است با تشخیص پزشک تجویز شود. استیل سیستئین به طور معمول اثر مستقیم محرک بر ضربان قلب یا فشار خون ندارد اما شکل مصرف، مقدار دارو و شرایط جسمانی بیمار در انتخاب آن اهمیت دارند.

به خصوص در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی یا بیماری های تنفسی هم زمان نباید بدون بررسی علت تجمع ترشحات از این دارو استفاده کرد. همچنین مصرف نوع استنشاقی آن ممکن است در بعضی افراد موجب تحریک مجاری تنفسی یا اسپاسم برونش شود.

بیماران قلبی هنگام سرماخوردگی باید از مصرف چه داروهایی پرهیز کنند؟

همه داروهایی که برای درمان علائم سرماخوردگی در داروخانه ها عرضه می شوند برای افراد مبتلا به بیماری های قلبی انتخاب مناسبی نیستند. بعضی از ترکیبات دارویی با تأثیر بر انقباض عروق، تعادل مایعات بدن یا فعالیت الکتریکی قلب می توانند شرایط بیمار را پیچیده تر کنند.

از طرف دیگر مصرف هم زمان داروهای سرماخوردگی با داروهای کنترل فشار خون، ضدانعقادها و داروهای تنظیم ضربان قلب ممکن است احتمال بروز تداخلات ناخواسته را افزایش دهد. به همین دلیل آشنایی با ترکیبات پرخطر برای بیماران قلبی به بیماران کمک می کند هنگام انتخاب دارو از مصرف خودسرانه فرآورده های نامناسب جلوگیری کنند.

پسودوافدرین (Pseudoephedrine)

پسودوافدرین یکی از ترکیبات رایج در داروهای ضداحتقان است که برای باز کردن مجاری بینی و کاهش گرفتگی ناشی از سرماخوردگی استفاده می شود. این ماده با تحریک گیرنده های آدرنرژیک باعث تنگ شدن عروق خونی می شود و ممکن است فشار خون و ضربان قلب را افزایش دهد.

در افراد مبتلا به فشار خون بالا، بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی یا آریتمی چنین تغییری می تواند خطرناک باشد و فشار بیشتری به سیستم قلبی و عروقی وارد کند. به همین دلیل بیماران قلبی به ویژه افرادی که فشار خون کنترل نشده دارند باید از مصرف خودسرانه داروهای حاوی پسودوافدرین خودداری کنند.

فنیل افرین (Phenylephrine)

فنیل افرین ماده دیگری است که در برخی قرص ها و شربت های ترکیبی سرماخوردگی برای کاهش تورم مخاط بینی به کار می رود. این ترکیب با تحریک گیرنده های آلفا آدرنرژیک موجب انقباض عروق می شود و در نتیجه ممکن است مقاومت عروقی و فشار خون افزایش پیدا کند.

در برخی بیماران قلبی بالا رفتن فشار خون می تواند بار کاری قلب را بیشتر کند و کنترل بیماری زمینه ای را دشوارتر سازد. به همین دلیل افراد مبتلا به فشار خون بالا، بیماری های عروق قلب یا مشکلات ضربان قلب نباید بدون تأیید پزشک از داروهای حاوی فنیل افرین استفاده کنند.

ایبوپروفن (Ibuprofen)

ایبوپروفن از داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی است که برای کاهش تب، سردرد و بدن درد ناشی از سرماخوردگی مصرف می شود. با وجود تأثیر مناسب آن در تسکین درد، این دارو می تواند باعث احتباس سدیم و آب در بدن شود و عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد.

در نتیجه فشار خون ممکن است افزایش پیدا کند یا علائم نارسایی قلبی مانند تورم اندام ها و تنگی نفس تشدید شوند. همچنین ایبوپروفن می تواند با برخی داروهای قلبی از جمله داروهای مدر و داروهای کنترل فشار خون تداخل داشته باشد. به همین علت مصرف آن در بیماران قلبی باید با نظر پزشک انجام شود.

ناپروکسن (Naproxen)

ناپروکسن نیز مانند ایبوپروفن در گروه داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی قرار دارد و برای تسکین درد و کاهش تب استفاده می شود. این دارو با مهار آنزیم های سیکلواکسیژناز می تواند بر عملکرد کلیه و تنظیم مایعات بدن تأثیر بگذارد. در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی یا فشار خون بالا، احتباس مایعات و افزایش فشار خون از عوارضی هستند که باید جدی گرفته شوند.

علاوه بر این مصرف ناپروکسن ممکن است خطر حوادث قلبی و عروقی را افزایش دهد و در افرادی که داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنند احتمال خونریزی گوارشی را بیشتر کند. بنابراین استفاده از این دارو برای کنترل بدن درد سرماخوردگی در بیماران قلبی نباید بدون بررسی شرایط فرد انجام شود.

دیفن هیدرامین (Diphenhydramine)

دیفن هیدرامین یک آنتی هیستامین نسل اول است که برای کاهش آبریزش بینی، عطسه و برخی علائم حساسیتی کاربرد دارد. این دارو به دلیل اثرات آنتی کولینرژیک می تواند باعث خشکی دهان، خواب آلودگی، سرگیجه و در برخی شرایط افزایش ضربان قلب شود.

مصرف دوزهای بالا یا استفاده هم زمان آن با داروهای دیگری که فاصله QT قلب را طولانی می کنند ممکن است احتمال اختلالات ریتم قلب را افزایش دهد. به همین دلیل افراد مبتلا به آریتمی یا کسانی که داروهای ضدآریتمی مصرف می کنند باید در مورد استفاده از دیفن هیدرامین احتیاط بیشتری داشته باشند.

مهم ترین مراقبت های خانگی بیماران قلبی هنگام سرماخوردگی

سوالات متداول

آیا سرماخوردگی می تواند باعث حمله قلبی شود؟

بله، عفونت های تنفسی می توانند با افزایش التهاب بدن، تب، بالا رفتن ضربان قلب و افزایش نیاز قلب به اکسیژن، فشار بیشتری به سیستم قلبی و عروقی وارد کنند. در افرادی که سابقه بیماری عروق کرونر دارند این شرایط ممکن است خطر بروز حمله قلبی را افزایش دهد.

آیا سرماخوردگی باعث نامنظم شدن ضربان قلب می شود؟

بله، تب، کم آبی بدن، التهاب و تغییر سطح الکترولیت هایی مانند پتاسیم می توانند در برخی افراد موجب تپش قلب یا تشدید آریتمی شوند. این مسئله در افرادی که سابقه اختلال ریتم قلب دارند اهمیت بیشتری دارد و در صورت بروز ضربان نامنظم یا تپش قلب مداوم باید بررسی پزشکی انجام شود.

آیا بیماران قلبی هنگام سرماخوردگی می توانند حمام آب گرم بگیرند؟

حمام با آب ولرم معمولاً برای بیشتر بیماران قلبی مشکلی ایجاد نمی کند اما آب بسیار داغ ممکن است باعث گشاد شدن عروق، افت فشار خون، سرگیجه و افزایش ضربان قلب شود. بهتر است این افراد از حمام طولانی با آب داغ خودداری کنند و در صورت ضعف یا تنگی نفس تنها حمام نکنند.

آیا سرماخوردگی می تواند علائم نارسایی قلبی را شدیدتر کند؟

بله، عفونت تنفسی می تواند باعث افزایش نیاز بدن به اکسیژن و فشار کاری قلب شود. در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی این وضعیت ممکن است با تجمع مایعات، افزایش ورم پاها، تنگی نفس و خستگی بیشتر همراه باشد. افزایش وزن ناگهانی نیز می تواند نشانه احتباس مایعات باشد و نیاز به بررسی پزشکی دارد.

آیا بیماران قلبی هنگام سرماخوردگی باید مصرف نمک را کاهش دهند؟

بله، به خصوص افرادی که نارسایی قلبی یا فشار خون بالا دارند باید محدودیت مصرف سدیم توصیه شده توسط پزشک را رعایت کنند. مصرف زیاد نمک می تواند موجب احتباس آب، افزایش فشار خون و تشدید ورم اندام ها شود. همچنین باید به میزان سدیم موجود در قرص های جوشان و برخی داروهای سرماخوردگی توجه داشته باشند.

جمع بندی

سرماخوردگی در بیماران قلبی به دلیل احتمال تشدید مشکلات زمینه ای نیازمند مراقبت بیشتر و انتخاب آگاهانه داروهاست. پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای ضد احتقان و ضد التهاب، رعایت رژیم غذایی مناسب، استراحت کافی، کنترل فشار خون و ضربان قلب و ادامه منظم داروهای تجویزشده می تواند به کاهش خطر عوارض کمک کند.

همچنین توجه به علائم هشدار دهنده و پیگیری به موقع وضعیت جسمانی اهمیت زیادی دارد. برای بررسی وضعیت قلب، دریافت راهنمایی دارویی و درمان بیماری های قلبی می توانید به کلینیک فوق تخصصی قلب و عروق تهران در جلفا مراجعه کنید و از خدمات تخصصی این مرکز بهره مند شوید.